Connectie eerst. Communicatie daarna.
Hier sta ik voor.
Frictie op de werkvloer is geen communicatieprobleem. Het is een connectieprobleem. Of nog kloppender gezegd: er is geen probleem, er is een signaal: verbinding ontbreekt.
Zonder connectie werkt geen een communicatietraining. Met connectie heb je er geen nodig.
DE VICIEUZE CIRKEL
Waarom communicatie niet werkt
Organisaties willen vaak frictie oplossen met communicatievaardigheden verbeteren. Feedback geven. Lastige gesprekken voeren. Beter vergaderen. Jaar na jaar. En toch blijft de frictie. Toch vertrekt die ene medewerker die het al lang zag aankomen. Toch voelt de samenwerking stroef.
Dat komt niet door gebrekkige communicatievaardigheden. Het komt omdat communicatie pas werkt als de verbinding er al is. Zonder connectie zijn gesprekstechnieken een pleister op een gebroken been.
Sterker nog: er ontstaat een vicieuze cirkel:
Geen connectie → communicatiepoging mislukt → nog minder connectie → nieuwe communicatiepoging mislukt → en zo verder.
Elke goedbedoelde poging om “beter te communiceren” zonder eerst de connectie te herstellen, maakt de afstand groter. De training werkt averechts. De teamdag werkt averechts. Het feedbackgesprek werkt averechts.
IN DE ONDERSTROOM
Wat er werkelijk speelt.
Maar als verbinding ontbreekt, betekent dat niet dat we hard aan verbinding moeten gaan werken. Ik geloof niet in werken aan verbinding als doel. Verbinding is geen vaardigheid die je traint. Het is het natuurlijke gevolg van iets anders: zichtbaarheid.
Mensen die frictie ervaren in een team laten gedrag zien dat aan de oppervlakte verschilt, maar onder de oppervlakte doen ze vrijwel altijd hetzelfde: ze proberen indirect de verbinding te herstellen. Ze hebben daar alleen allemaal een andere onbewuste tactiek voor – die verbinding niet versterkt, maar juist tegenwerkt.
De een wijst naar gedrag van de ander. De ander loopt weg uit gesprekken. De een houdt bij wie wat deed. De ander is een echte pleaser. Mensen zwijgen te lang en barsten dan uit. Of er ontstaat een gezamenlijke klaagcultuur. Allemaal gedrag dat eigenlijk zegt: “Ik wil het anders. Ik wil juist verbinding – maar ik weet niet hoe.”
Dit noemen gedragspsychologen protest behavior: een indirecte poging om een verbroken connectie te herstellen. Goedbedoeld. Maar het werkt averechts – want het legt de oorzaak altijd buiten zichzelf. En zo kan goedheid omslaan in schade.
En de leidinggevende die een communicatietraining inkoopt, doet in feite precies hetzelfde. Ook dat is (vaak) protest behavior. Ook dat is indirect wijzen naar de ander: hier, leer dit, dan wordt het beter. Maar de werkelijke oorzaak wordt nooit boven tafel gebracht.
De dynamiek tussen mensen is luid. Wat ieder voor zichzelf meebrengt, is stil. De meeste interventies richten zich op wat luid is – op het gedrag tussen mensen. Wat stil is, blijft onaangeroerd. En wat onaangeroerd blijft, herhaalt zich.
DE NATUURLIJKE ORDE
Eerst verbinding met jezelf. Dan met de ander.
Verbinding herstelt zich niet door eraan te werken. Ze ontstaat als de blokkade wegvalt. En die blokkade zit altijd in dezelfde volgorde:
Verbinding met jezelf → wat speelt er in mij
Communicatie met jezelf → benoemen wat er speelt
Verbinding met de ander → pas nu kan dat
Communicatie met de ander → uitspreken wat er was
Deze volgorde is niet maakbaar. Hij is biologisch. Een zenuwstelsel dat in spanning staat, kan geen verbinding maken – niet met zichzelf, niet met een ander. Daarom werkt cognitief leren niet. Je kunt iemand niet uitleggen hoe ze in verbinding moet komen. Het systeem moet het ervaren – herhaaldelijk, in veiligheid – totdat het iets nieuws leert.
Dit is een lichamelijk leerproces. Trager dan inzicht – maar het enige dat echt beklijft.
DE AANPAK
Zichtbaarheid is de interventie
Wat onderdrukt of onzichtbaar blijft, herhaalt zich. Niet als straf, maar als mechanisme. Het systeem blijft aandacht vragen voor wat nog niet gezien is. Zodra iets werkelijk gezien wordt – niet beoordeeld, niet opgelost, maar erkend – verliest het zijn dwangmatige kracht. Er ontstaat ruimte. En in die ruimte kan een organisatie beginnen te bewegen.
Maar zichtbaarheid vraagt veiligheid. Mensen laten zien wat er in hen speelt alleen als ze zich veilig genoeg voelen om het te dragen. Dat geldt voor individuen. En voor teams.
Daarom werk ik met veel aandacht voor veiligheid. Eerst individuele zichtbaarheid – wat brengt ieder voor zichzelf mee in de dynamiek? Die zichtbaarheid maakt diepere zichtbaarheid mogelijk. Langzaam ontstaat verbinding met zichzelf. Pas dan is iemand klaar om hetzelfde in het collectief te doorlopen.
Collectieve zichtbaarheid leidt tot collectieve veiligheid. En collectieve veiligheid leidt tot teamverbinding – niet als resultaat van inspanning, maar als gevolg van wat zichtbaar is geworden.
VOOR WIE
Werkt dit voor jullie?
MIJN AANPAK WERKT HEEL GOED IN BEPAALDE ORGANISATIES
Deze aanpak werkt als je het gevoel hebt dat er iets speelt – maar niet kunt zeggen wat. Als eerdere oplossingen niet hebben gewerkt. En als je bereid bent om te horen wat zichtbaar wordt, ook als het ongemakkelijk is.
Concreet: deze aanpak past bij jullie als…
— Je voelt dat er iets speelt, maar je kunt het niet grijpen
— Je hebt al van alles geprobeerd, en het komt steeds terug
— Je wil weten wat er werkelijk speelt – ook als het schuurt
MIJN ROL
Onderstroom-onderzoeker
DE OPLOSSING ZIT IN DE MENSEN ZELF
Ik los niets op. Ik breng in kaart wat er werkelijk speelt — in het individu, in de dynamiek, in de onderstroom van de organisatie. Ik onderzoek wat de verbinding blokkeert, en wat haar laat stromen.
Dat inzichtelijk maken is de interventie. De verbinding die daarna ontstaat heb ik niet gecreëerd. Die was er altijd al. Ze kon alleen niet stromen. Een van mijn fundamentele overtuigingen is dat ik geen wijsheid hoef te brengen – alles is al in de mensen zelf aanwezig. Ze hebben alleen iemand nodig die ruimte geeft aan wat er al die tijd al speelde maar nog geen woorden had.
Wat niet gezegd wordt, bepaalt alles.
Wat speelt er bij jullie?
Een eerste gesprek is vrijblijvend – en altijd de moeite waard. Ik hoor graag wat er speelt.
info@yvonnemaas.nl
06 11 92 33 61
OP DIT MOMENT IS ER RUIMTE VOOR ÉÉN NIEUWE SAMENWERKING